दरवर्षी 26 नोव्हेंबर हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो. याच दिवशी 1949 मध्ये भारतीय संविधान स्वीकारले गेले. शाळांमध्ये या दिवशी भाषण स्पर्धा, वक्तृत्व स्पर्धा आणि विशेष सभा आयोजित केल्या जातात. या लेखात संविधान दिनानिमित्त शाळेसाठी छोटे भाषण आणि मोठे भाषण सोप्या मराठीत दिले आहे. सोबत संविधानाची थोडक्यात माहिती, महत्त्वाच्या तारखा, 10 ओळी आणि नेहमी विचारले जाणारे प्रश्नही दिले आहेत.
प्रसिद्धी दिनांक: 20 नोव्हेंबर 2026 | शेवटचे अपडेट: 20 नोव्हेंबर 2026
संविधान दिन — थोडक्यात माहिती
| दिनांक | 26 नोव्हेंबर (दरवर्षी) |
| का साजरा करतात | 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी भारतीय संविधान स्वीकारले गेले |
| अंमलबजावणी | 26 जानेवारी 1950 पासून संविधान लागू झाले (प्रजासत्ताक दिन) |
| मसुदा समिती | स्थापना 29 ऑगस्ट 1947; अध्यक्ष — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर; एकूण 7 सदस्य |
| संविधान सभा | अध्यक्ष — डॉ. राजेंद्र प्रसाद; 299 सदस्यांपैकी 284 सदस्यांनी सही केली |
| तयारीचा कालावधी | 2 वर्षे 11 महिने 18 दिवस |
| स्वीकृतीवेळी रचना | प्रस्तावना, 395 कलमे, 22 भाग, 8 परिशिष्टे |
| प्रस्तावनेची मूल्ये | न्याय, स्वातंत्र्य, समता, बंधुता |
| मूलभूत हक्क | भाग 3, कलम 12 ते 35 |
| संविधान दिन घोषित | 2015 मध्ये भारत सरकारने 26 नोव्हेंबर हा दिवस ‘संविधान दिन’ म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेतला |
संविधान दिन भाषण — छोटं भाषण
आदरणीय मुख्याध्यापक, शिक्षकवृंद आणि माझ्या प्रिय मित्र-मैत्रिणींनो, तुम्हा सर्वांना संविधान दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!
आज आपण सर्वजण संविधान दिन साजरा करण्यासाठी येथे जमलो आहोत. 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी आपल्या देशाचे संविधान स्वीकारले गेले. म्हणूनच दरवर्षी 26 नोव्हेंबर हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
आपले संविधान हे जगातील सर्वांत मोठे लिखित संविधान आहे. या संविधानामुळेच आपल्याला न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता हे अधिकार मिळाले. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे संविधानाच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते. त्यांना भारतीय संविधानाचे शिल्पकार म्हटले जाते.
संविधान आपल्याला अधिकार देतेच, पण कर्तव्येही शिकवते. चांगला नागरिक बनणे, कायद्याचा आदर करणे आणि देशाची एकता जपणे हे आपले कर्तव्य आहे. आपण सर्वांनी संविधानातील मूल्ये आयुष्यभर जपण्याची शपथ घेऊया.
जय हिंद, जय भारत!
संविधान दिन भाषण — मोठं भाषण
आदरणीय व्यासपीठ, सन्माननीय मुख्याध्यापक, शिक्षकवृंद आणि माझ्या प्रिय मित्र-मैत्रिणींनो, तुम्हा सर्वांना संविधान दिनाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!
आज आपण येथे एका अत्यंत महत्त्वाच्या दिवसाच्या निमित्ताने जमलो आहोत — संविधान दिन. 26 नोव्हेंबर 1949 हा दिवस भारतीय लोकशाहीच्या इतिहासातील सुवर्णदिन आहे. याच दिवशी संविधान सभेने भारतीय संविधान स्वीकारले. म्हणूनच 2015 पासून 26 नोव्हेंबर हा दिवस देशभर संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
संविधान म्हणजे काय? संविधान म्हणजे देशाचा सर्वोच्च कायदा. देश कसा चालवायचा, नागरिकांना कोणते अधिकार आहेत आणि सरकारची जबाबदारी काय आहे, हे सर्व संविधानात लिहिलेले आहे. आपले संविधान हे जगातील सर्वांत मोठे लिखित संविधान आहे. ते तयार करण्यासाठी संविधान सभेला 2 वर्षे 11 महिने 18 दिवस लागले. संविधान स्वीकारताना त्यात प्रस्तावना, 395 कलमे, 22 भाग आणि 8 परिशिष्टे होती.
या महान कार्याचे नेतृत्व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी केले. 29 ऑगस्ट 1947 रोजी स्थापन झालेल्या मसुदा समितीचे ते अध्यक्ष होते. त्यांच्या सोबत 6 अन्य सदस्यांनीही या कार्यात मोलाचे योगदान दिले. संविधान सभेचे अध्यक्ष डॉ. राजेंद्र प्रसाद होते. 299 सदस्यांपैकी 284 सदस्यांनी संविधानावर सही केली. बाबासाहेबांनी दिवस-रात्र मेहनत करून विविध देशांच्या संविधानांचा अभ्यास केला आणि भारतासाठी एक सर्वसमावेशक संविधान घडवले. म्हणूनच त्यांना भारतीय संविधानाचे शिल्पकार म्हटले जाते.
संविधानाच्या प्रस्तावनेत न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता ही चार महान मूल्ये दिली आहेत. संविधानाने प्रत्येक नागरिकाला समानतेचा हक्क, स्वातंत्र्याचा हक्क, धर्मस्वातंत्र्याचा हक्क आणि शिक्षणाचा हक्क दिला आहे. हे हक्क संविधानाच्या भाग 3 मधील कलम 12 ते 35 मध्ये दिले आहेत. पण हक्कांबरोबरच कर्तव्येही आहेत. राष्ट्रध्वजाचा आणि राष्ट्रगीताचा आदर करणे, देशाची एकता आणि अखंडता जपणे, पर्यावरणाचे रक्षण करणे आणि सार्वजनिक मालमत्तेचे संरक्षण करणे ही आपली मूलभूत कर्तव्ये आहेत.
मित्रांनो, संविधान हे केवळ कायद्याचे पुस्तक नाही. ते आपल्या लोकशाहीचे प्राण आहे. संविधानामुळेच आपण सर्वजण समान आहोत, आपल्याला मताचा अधिकार आहे आणि आपण स्वतंत्रपणे आपले मत मांडू शकतो. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर म्हणाले होते — ‘शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा.’ हाच मंत्र आपण आपल्या आयुष्यात पाळायला हवा.
आजच्या दिवशी आपण ही शपथ घेऊया की संविधानाने दिलेले अधिकार आणि कर्तव्ये आपण प्रामाणिकपणे पाळू. संविधानाचे रक्षण करणे म्हणजे देशाचे रक्षण करणे आहे. चला, संविधानाची मूल्ये जपूया आणि भारताला एक बलशाली, समतावादी आणि समृद्ध राष्ट्र बनवूया.
माझे भाषण ऐकल्याबद्दल सर्वांचे मनःपूर्वक आभार. जय हिंद, जय भारत!
संविधान दिन — 10 ओळी
- दरवर्षी 26 नोव्हेंबर हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
- 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी भारतीय संविधान स्वीकारले गेले.
- भारतीय संविधान हे जगातील सर्वांत मोठे लिखित संविधान आहे.
- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे संविधानाच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते.
- संविधान तयार करण्यासाठी 2 वर्षे 11 महिने 18 दिवस लागले.
- स्वीकृतीवेळी संविधानात प्रस्तावना, 395 कलमे, 22 भाग आणि 8 परिशिष्टे होती.
- 26 जानेवारी 1950 पासून संविधान लागू झाले.
- संविधानाच्या प्रस्तावनेत न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता ही मूल्ये दिली आहेत.
- संविधानाने प्रत्येक नागरिकाला मूलभूत हक्क दिले आहेत.
- 2015 पासून 26 नोव्हेंबर हा दिवस देशभर संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
लक्षात ठेवा
- संविधान दिन — 26 नोव्हेंबर; संविधान स्वीकारले — 26 नोव्हेंबर 1949.
- संविधान लागू झाले — 26 जानेवारी 1950 (प्रजासत्ताक दिन).
- मसुदा समितीचे अध्यक्ष — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर; समितीची स्थापना — 29 ऑगस्ट 1947.
- संविधान सभेचे अध्यक्ष — डॉ. राजेंद्र प्रसाद; 284 सदस्यांनी सही केली.
- स्वीकृतीवेळी — 395 कलमे, 22 भाग, 8 परिशिष्टे.
- प्रस्तावनेची मूल्ये — न्याय, स्वातंत्र्य, समता, बंधुता.
- संविधान दिन घोषित — 2015 मध्ये.
संबंधित लेख
- 15 ऑगस्ट भाषण मराठी | स्वातंत्र्य दिन भाषण
- शिवाजी महाराज भाषण मराठी | शिवजयंती भाषण
- गुरु पौर्णिमा भाषण मराठी | गुरुपौर्णिमा भाषण
- स्वातंत्र्य दिन निबंध मराठी | 10 ओळी व 300 शब्द
- सावित्रीबाई फुले निबंध मराठी | 10 ओळी व 300 शब्द
- मराठी निबंध विषय — सर्व निबंधांची यादी
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
संविधान दिन कधी साजरा केला जातो?
दरवर्षी 26 नोव्हेंबर हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो. 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी भारतीय संविधान स्वीकारले गेले, म्हणून हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
भारतीय संविधान कोणी तयार केले?
भारतीय संविधान संविधान सभेने तयार केले. मसुदा समितीचे अध्यक्ष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर होते आणि संविधान सभेचे अध्यक्ष डॉ. राजेंद्र प्रसाद होते. संविधान तयार करण्यासाठी 2 वर्षे 11 महिने 18 दिवस लागले.
संविधान दिन आणि प्रजासत्ताक दिन यात काय फरक आहे?
26 नोव्हेंबर 1949 रोजी संविधान स्वीकारले गेले, म्हणून 26 नोव्हेंबर हा संविधान दिन आहे. तर 26 जानेवारी 1950 पासून संविधान लागू झाले, म्हणून 26 जानेवारी हा प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो.
भारतीय संविधानात किती कलमे आहेत?
संविधान स्वीकारताना त्यात प्रस्तावना, 395 कलमे, 22 भाग आणि 8 परिशिष्टे होती. नंतर झालेल्या दुरुस्त्यांमुळे कलमांची संख्या वाढली आहे. भारतीय संविधान हे जगातील सर्वांत मोठे लिखित संविधान आहे.
संविधान दिन कधीपासून साजरा केला जातो?
2015 मध्ये भारत सरकारने 26 नोव्हेंबर हा दिवस ‘संविधान दिन’ म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेतला. तेव्हापासून दरवर्षी 26 नोव्हेंबर रोजी देशभरात संविधान दिन साजरा केला जातो.
संविधान दिन कधी साजरा केला जातो?
दरवर्षी 26 नोव्हेंबर हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो. 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी भारतीय संविधान स्वीकारले गेले, म्हणून हा दिवस संविधान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
भारतीय संविधान कोणी तयार केले?
भारतीय संविधान संविधान सभेने तयार केले. मसुदा समितीचे अध्यक्ष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर होते आणि संविधान सभेचे अध्यक्ष डॉ. राजेंद्र प्रसाद होते. संविधान तयार करण्यासाठी 2 वर्षे 11 महिने 18 दिवस लागले.
संविधान दिन आणि प्रजासत्ताक दिन यात काय फरक आहे?
26 नोव्हेंबर 1949 रोजी संविधान स्वीकारले गेले, म्हणून 26 नोव्हेंबर हा संविधान दिन आहे. तर 26 जानेवारी 1950 पासून संविधान लागू झाले, म्हणून 26 जानेवारी हा प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो.
भारतीय संविधानात किती कलमे आहेत?
संविधान स्वीकारताना त्यात प्रस्तावना, 395 कलमे, 22 भाग आणि 8 परिशिष्टे होती. नंतर झालेल्या दुरुस्त्यांमुळे कलमांची संख्या वाढली आहे. भारतीय संविधान हे जगातील सर्वांत मोठे लिखित संविधान आहे.
संविधान दिन कधीपासून साजरा केला जातो?
2015 मध्ये भारत सरकारने 26 नोव्हेंबर हा दिवस ‘संविधान दिन’ म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेतला. तेव्हापासून दरवर्षी 26 नोव्हेंबर रोजी देशभरात संविधान दिन साजरा केला जातो.













Leave a Comment
You must be logged in to post a comment.